Fiillerde Kip
Türkçede dokuz basit zamanlı çekim (kip) mevcuttur. Bunlardan beşine zaman anlamı içerdikleri için haber kipleri; geri kalan dördüne de dilek kipleri adı verilir.
Haber Kipleri
Zaman anlamı taşırlar. Bunlar beş tanedir:
1. Öğrenilen geçmiş zaman kipi
Anlatılan ya da duyulan geçmiş zaman da denir. Çoğunlukla eylemin bir başkasından duyulduğu anlamını katar.
“Mış, miş, muş, müş” eklerinden uygun olanı kullanılır.
2. Görülen geçmiş zaman kipi
Di’li geçmiş zaman da denir. Eylemin zamanı daha nettir.
Konuşan kişinin olaya şahit olduğu anlaşılır. “dı, di,du, dü, tı, ti, tu, tü” eklerinden birini alır.
3. Şimdiki zaman kipi
Genellikle eylemin hala devam ettiğini belirtir. “yor” veya “makta” ekini alır.
Ayrıca “makta” eki de bu zaman için kullanılmaktadır.
Git–mekte-y-im, koş-makta-y-ız
Git-mekte-y–di–m, koş-makta-y-dı-m
4. Gelecek zaman kipi
Eylemin gelecekte yapılacağını anlatmak için kullanılır.
“Acak, ecek” ekini alır.
5. Geniş zaman kipi
Fiilin geçmiş ya da gelecek olmak üzere geniş bir zamana yayıldığını ifade eder. “ar, er, ır, ir, ur, ür, r” veya “ma, maz” eklerinden birini alır.
[turkce_ygs_lys]